Herstel en loslaten: geen weg terug, maar een nieuwe afslag

Waarom denken we bij herstel zo vaak aan teruggaan, terwijl vooruit soms beter past?

Het leven dat ik had, paste eigenlijk niet goed bij me. Alleen duurde het lang voordat ik dat echt doorhad. En nog langer voordat ik stevig genoeg in mijn schoenen stond om weerstand te bieden aan wat anderen daarin van mij verwachtten. Veel mensen zeiden: “Maar waar je ooit begon, dat was toch juist mooi? Kun je daar niet beter naar terugkeren?”

Dat werd zelden rot bedoeld, vaak juist heel lief. Maar dat maakt het soms juist lastiger. Als mensen met de beste bedoelingen iets zeggen wat totaal niet bij je aansluit. Alsof herstel vanzelfsprekend betekent dat je weer de oude wordt. De persoon die je was, in het leven dat je had. Terwijl herstel en loslaten voor mij juist veel meer met elkaar te maken hebben dan teruggaan naar vroeger.

Het hardnekkige beeld van de oude ik

Misschien is dat wel het beeld dat vaak onder herstel ligt: dat het pas echt goed gaat als alles weer wordt zoals vroeger. Je oude ritme, je oude werk, je oude zelf. Alsof er ergens nog een versie van jou in een kast staat waar je alleen maar weer bij uit hoeft te komen.

Ik snap dat beeld. Als je iets kwijtraakt, denk je aan hoe het was. Aan wat normaal voelde en vanzelf ging. Maar dat je iets mist, wil nog niet zeggen dat je daar uiteindelijk ook echt weer naartoe wilt.

Wat mij opviel in mijn onderzoek

Tijdens mijn onderzoek bij de Herstelacademie vroeg ik mensen wat zij voor zich zien als ze weer gaan opbouwen, bijvoorbeeld op het gebied van werk of vrijwilligerswerk. Willen ze hun oude leven terug? Willen ze iets totaal nieuws? Of iets ertussenin?

Wat mij opviel, is dat de grootste groep aangaf op zoek te zijn naar iets heel nieuws. Natuurlijk geldt dat niet voor iedereen, maar het verlangen naar een andere richting was duidelijk aanwezig. Dat vond ik opvallend, omdat herstel blijkbaar lang niet altijd draait om teruggaan, maar vaak juist om iets anders opbouwen.

Herstel en loslaten horen bij elkaar

Mensen praten vaak over wat ze hadden: werk dat ze missen, een leven dat simpeler leek. Maar daar zit vaak ook rouw in, of nostalgie. Dat vind ik een belangrijke nuance.

Je kunt ergens om rouwen en tegelijkertijd voelen dat het niet meer past.

Je kunt verlangen naar wat vertrouwd was, zonder dat het werkelijk het leven is dat nu nog bij je aansluit. Je kunt iets missen en toch weten: ik hoef daar niet naartoe terug.

Accepteren dat de kaders zijn veranderd

Herstel betekent soms ook opnieuw kijken naar wat fysiek en mentaal haalbaar is. Soms moet je accepteren dat bepaalde dingen niet meer gaan zoals vroeger. Dat je concentratie anders is geworden. Dat je minder uren achter elkaar aankunt. Dat vroeg opstaan of reizen zwaarder is gaan wegen. Dat complexe taken meer energie kosten.

Dat kan voelen als een stap terug. Maar voor mij is het eerder een vorm van opnieuw afstemmen. Kiezen voor een leven dat misschien minder indrukwekkend oogt van buitenaf, maar dat van binnen veel beter klopt.

Bekend is niet hetzelfde als passend

Ik ben erachter gekomen dat als ik alleen maar terugga omdat dat logisch lijkt voor de buitenwereld, ik opnieuw ergens terechtkom wat niet klopt. Je kunt het je hart volgen noemen, maar het is ook gewoon nuchterheid: zorgen dat iets echt aansluit, zodat je het volhoudt. Zodat je niet weer over je grenzen gaat.

Het is oké om iets anders te gaan doen. Op welke leeftijd dan ook. Ook als de omgeving denkt dat status of bekendheid belangrijker zijn.

Bekend is namelijk nog niet hetzelfde als passend.

Een leven dat beter klopt

Misschien is dat wel het moeilijkste aan herstel. Dat het niet alleen gaat over terugkrijgen, maar vooral over loslaten. Over eerlijk worden tegenover jezelf.

Herstel betekent niet dat je de draad van je oude leven weer oppakt, maar dat je langzaam een leven weeft dat vandaag de dag werkelijk bij je past.